Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119, \u017ce nie zawsze pow\u00f3d Twojego wezwania na przes\u0142uchanie.. jest oczywisty.<\/strong><\/p>\n\n\n\n W \u015brodowisku prawniczym funkcjonuje takie powiedzenie:<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119sto dana osoba wzywana jest w charakterze \u015bwiadka, ale przeczuwa, \u017ce jego rola w post\u0119powaniu, mo\u017ce ulec zmianie. Czasami, a nawet pewnie w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w przewa\u017cnie nie przeczuwa. Dlaczego tak si\u0119 dzieje? Najcz\u0119\u015bciej osob\u0119 podejrzewan\u0105, przes\u0142uchuje si\u0119 w tzw. \u201etrybie art. 183 k.p.k.\u201d poniewa\u017c nie ma innych dowod\u00f3w przest\u0119pstwa opr\u00f3cz twierdzenia pokrzywdzonego. Tutaj podam przyk\u0142ad: do komendy powiatowej policji stawia si\u0119 Micha\u0142 Kowalski i sk\u0142ada ustne zawiadomienie o przest\u0119pstwie, kt\u00f3re mia\u0142o polega\u0107 na tym, \u017ce osobi\u015bcie mu znany Janusz Malinowski grozi\u0142 mu zab\u00f3jstwem. Policja podj\u0119\u0142a czynno\u015bci i ustalono, \u017ce miejsce gdzie nast\u0105pi\u0107 mia\u0142 czyn nie by\u0142o obj\u0119te monitoringiem, na miejscu nie by\u0142o \u017cadnego \u015bwiadka itp. \u2013 og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, jedynym dowodem pope\u0142nienia przest\u0119pstwa s\u0105 zeznania pokrzywdzonego. Nie ma innego wyj\u015bcia jak przes\u0142ucha\u0107 osob\u0119 podejrzewan\u0105 w charakterze \u015bwiadka (brak podstaw do przedstawienia zarzutu) i pouczy\u0107 go o tym, \u017ce ma prawo do uchylenia si\u0119 od odpowiedzi, je\u015bli odpowied\u017a mog\u0142aby go narazi\u0107 na odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105. Mo\u017ce by\u0107 tak, \u017ce taka osoba zezna, \u017ce to prawda, \u017ce pope\u0142ni\u0142a taki czyn. W\u00f3wczas z kolei nie ma innego wyj\u015bcia ni\u017c przerwanie takiego przes\u0142uchania, wydania postanowienia o przedstawieniu zarzut\u00f3w i przes\u0142uchanie takiej osoby w charakterze podejrzanego. Wtedy zeznania sprawca przekuwa w wyja\u015bnienia i spraw\u0119 mo\u017cna zako\u0144czy\u0107. A teraz pomy\u015blcie, \u017ce mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c taka sytuacja, \u017ce jako podejrzany mo\u017ce\u2026 odm\u00f3wi\u0107 sk\u0142adania wyja\u015bnie\u0144, wy\u0142\u0105czaj\u0105c praktycznie mo\u017cliwo\u015b\u0107 postawienia go w stan oskar\u017cenia (oczywi\u015bcie w takim jak wy\u017cej opisany stanie dowodowym). Inna sytuacja, kt\u00f3ra mo\u017ce obrazowa\u0107 przekszta\u0142cenie \u015bwiadka w podejrzanego to taka, kiedy na pocz\u0105tkowym etapie post\u0119powania przes\u0142uchuje si\u0119 \u015bwiadk\u00f3w (kt\u00f3rzy mog\u0105 by\u0107 bardziej lub mniej podejrzewani) zbieraj\u0105c materia\u0142 dowodowy, ustalaj\u0105c stan faktyczny, a w dalszej fazie post\u0119powania organ prowadz\u0105cy post\u0119powanie wszed\u0142 w posiadanie dowodu, kt\u00f3ry pozwala zmieni\u0107 rol\u0119 dotychczasowego \u015bwiadka.<\/p>\n\n\n\n Jeszcze do 2016 roku, sytuacja takiej osoby by\u0142a stabilna dzi\u0119ki sp\u00f3jnej linii orzeczniczej. Bez zastanowienia, mo\u017cna by\u0142o stwierdzi\u0107, \u017ce \u201enie jest dopuszczalne skazanie sprawcy fa\u0142szywych zezna\u0144 (\u2026), je\u017celi w post\u0119powaniu karnym, w kt\u00f3rym wyst\u0119powa\u0142 jako oskar\u017cony, z\u0142o\u017cy\u0142 je uprzednio w charakterze \u015bwiadka co do okoliczno\u015bci zwi\u0105zanych z zarzucanym mu czynem\u201d (tak uchwa\u0142a SN z 20 czerwca 1991 r., I KZP 12\/91, LEX).<\/p>\n\n\n\n Nadal mo\u017cna znale\u017a\u0107 wiele artyku\u0142\u00f3w na ten temat w internecie i przykro si\u0119 rozczarowa\u0107, gdy w praktyce (czy to podczas procesu karnego, czy te\u017c podczas egzaminu na studiach) oka\u017ce si\u0119, \u017ce\u2026 takie podej\u015bcie jest nieaktualne.<\/p>\n\n\n\n Art. 233 \u00a7 1a kodeksu karnego \u2013 kt\u00f3ry wprowadzono nowelizacj\u0105 z 2016 r. \u2013 przewiduje kar\u0119 do 5 lat pozbawienia wolno\u015bci dla \u015bwiadka zeznaj\u0105cego nieprawd\u0119 z obawy przed odpowiedzialno\u015bci\u0105 karn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Spowodowa\u0142o to zdezaktualizowanie wyra\u017conego w orzecznictwie stanowiska, wed\u0142ug kt\u00f3rego nie pope\u0142nia przest\u0119pstwa fa\u0142szywych zezna\u0144 ten, kto umy\u015blnie sk\u0142ada fa\u0142szywe zeznania dotycz\u0105ce okoliczno\u015bci, maj\u0105cych znaczenie dla realizacji jego prawa do obrony, nawet wtedy, gdy zosta\u0142 pouczony o prawie odmowy odpowiedzi na pytania, je\u017celi jej udzielenie mog\u0142oby narazi\u0107 go na odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105 (Postanowienie S\u0105du Najwy\u017cszego \u2013 Izba Karna z dnia 15 stycznia 2020 r., I KZP 10\/19)<\/p>\n\n\n\n W takiej sytuacji, zaleca\u0142abym realizacj\u0119 prawa do obrony, poprzez \u201cprawo do milczenia<\/strong>\u201c, na kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 prawo do odmowy zezna\u0144 (art. 182 kpk) oraz prawo do odmowy odpowiedzi na pytanie (art. 183 \u00a7 1 kpk).<\/p>\n\n\n\n\u201ewchodzi \u015bwiadek a wychodzi podejrzany\u201d<\/strong><\/h4>\n\n\n\n